به گزارش وبسایت صنعت ساختمان به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، سید امیرحسین گرکانی، رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، اعلام کرد که با وجود افزایش جمعیت از دهه ۱۹۷۰، تلفات ناشی از سوانح در جهان کاهش یافته است. با این حال، او افزود که خسارات مستقیم از سال ۲۰۰۰ تاکنون دو برابر شده است.
وی در نشست خبری خود توضیح داد که نوع مخاطرات نیز تغییر کرده است. به گفته گرکانی، وقوع زلزله و سیلاب کاهش یافته، اما پدیدههای اقلیمی مانند طوفان، گردوغبار و گرمای شدید افزایش داشته است.
آمار مخاطرات در ایران
رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی با اشاره به آغاز ثبت و پایش مخاطرات اولویتدار کشور از سال ۱۴۰۲ گفت: «دادهها نشان میدهد میزان وقوع طوفانهای گردوغبار، آتشسوزیها در جنگلها، مراتع، صنایع و ساختمانها و همچنین موج گرما در شش ماهه اول سال ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است.»
گرکانی بر لزوم سرمایهگذاری برای کاهش خطر و رعایت «عدالت فضایی» تأکید کرد و گفت منابع محدود باید پیش از وقوع بحران و در مرحله پیشگیری هزینه شوند. او عدالت فضایی را به معنای فراهم کردن فرصت برابر برای زندگی ایمن همه شهروندان دانست و تأکید کرد که نظام بودجهریزی باید به مناطق کمبرخوردار و در معرض خطر توجه بیشتری داشته باشد.
بحران در ایران یک قاعده است
در ادامه، اطهره نژادی، مشاور عالی وزیر راه و شهرسازی، با اشاره به مفهوم «تابآوری»، اظهار کرد که این ویژگی دارای مرزهای مشخصی است که باید در قالب آستانههای اکولوژیک و پایداری شهری به آنها توجه شود. وی یکی از خطاهای برنامهریزی در کشور را نگاه ثابت به سرزمین دانست و تأکید کرد که بحران در ایران دیگر یک استثناء نیست و به یک قاعده تبدیل شده است. به گفته او، توسعه بیقاعده و بیتوجهی به اقلیم، باعث فرسودگی و آسیبپذیری شهرها شده است.
نژادی همچنین بر اهمیت استفاده از سرمایه اجتماعی مردم در آموزش و بازسازی برای افزایش تابآوری تأکید کرد. او خواستار «حکمرانی مؤثر و توسعه مبتنی بر آگاهی از خطر» شد و گفت باید دادههای معتبر در اختیار عموم قرار گیرد و از فناوریهای دیجیتال برای بهبود مدیریت بحران استفاده شود.
هزینههای جهانی سوانح
مصطفی محقق، هماهنگکننده ارشد ملل متحد در مرکز آسیا و اقیانوسیه برای توسعه اطلاعات مدیریت سوانح (اپدیم)، اعلام کرد که هزینه مستقیم حوادث و سوانح در جهان بیش از ۲۰۲ میلیارد دلار و خسارات ثانویه آن حدود ۲.۲ تریلیون دلار است.
وی افزود: «طی دو دهه اخیر، بیش از ۹۵ درصد خسارات ناشی از زلزله، سیل، طوفان، خشکسالی و موج گرما بوده که بسیاری از آنها قابلپیشگیری بودهاند.» محقق اشاره کرد که کمتر از دو درصد کمکهای بینالمللی و یک درصد بودجه عمومی به پیشگیری اختصاص مییابد و بیشتر منابع صرف بازسازی میشود. او این روند را ناپایدار خواند و سرمایهگذاری در تابآوری را یک ضرورت برای توسعه پایدار دانست.
لزوم تغییر الگوی مدیریت بحران در ایران
سید حسین کاظمی، عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس، نیز در این نشست گفت الگوی جهانی مدیریت سوانح از رویکرد واکنشمحور به جامعهمحور و توسعهپایه تغییر کرده است. با این حال، در ایران بخش عمده بودجه مدیریت بحران صرف پاسخ و بازسازی میشود و سهم پیشگیری کمتر از یک درصد است.
وی هشدار داد که ادامه این الگو، کشور را در «تله هزینه تأخیری» قرار میدهد. کاظمی با تأکید بر اینکه هر دلار سرمایهگذاری پیشگیرانه حداقل سه دلار کاهش خسارت به همراه دارد، اصلاح رویکرد مالی و نهادی مدیریت بحران را ضروری دانست.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
