به گزارش وبسایت صنعت ساختمان به نقل از خبرگزاری تسنیم، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارش «پایش بخش حقیقی اقتصاد ایران در شهریور 1404» اعلام کرد که شاخص تولید شرکتهای بورسی 10.8 درصد و شاخص فروش آنها 16.1 درصد نسبت به زمان مشابه در سال گذشته افزایش یافته است.
این آمارها در نگاه اول نشاندهنده بهبود نسبی فعالیتهای تولیدی در کشور است. با این حال، بررسی دقیقتر نشان میدهد که این رشد عمدتاً در چند صنعت محدود متمرکز بوده و بسیاری از صنایع دیگر همچنان با رکود و کاهش تولید مواجه هستند.
تمرکز رشد در صنعت خودرو و فلزات پایه
بر اساس دادههای این گزارش، صنعت خودروسازی و قطعات با رشد 26.4 درصدی در تولید و افزایش 19.5 درصدی در فروش، بیشترین تأثیر را بر رشد کلی بخش صنعت داشته است. تحلیلگران معتقدند رشد تولید در این صنعت بیشتر به دلیل تکمیل خودروهای ناقص، پرداخت بدهیهای گذشته و سیاستهای دولت برای کنترل عرضه بوده است تا بهبود واقعی در بهرهوری یا افزایش تقاضا.
علاوه بر خودروسازی، صنایع فلزات پایه و دارویی نیز عملکرد مثبتی داشتهاند. رشد تولید فلزات پایه تا حدودی به افزایش قیمت جهانی فلزات و رونق صادرات مرتبط دانسته شده است. در مقابل، صنایعی مانند مواد غذایی و آشامیدنی، چوب و کاغذ، و ماشینآلات صنعتی با کاهش تولید روبرو شدهاند. مرکز پژوهشها دلایل اصلی این افت را کاهش قدرت خرید مردم، کمبود نقدینگی شرکتها و رکود بازار داخلی عنوان کرده است.
فشار تورمی بر تولیدکنندگان
در بخش دیگری از این گزارش، مرکز پژوهشهای مجلس به افزایش چشمگیر شاخص قیمت صنایع بورسی اشاره میکند. قیمت محصولات صنعتی در شهریورماه نسبت به ماه قبل 4.2 درصد و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 46.1 درصد رشد کرده است.
این آمار نشان میدهد که تورم تولیدکننده همچنان بالاست و فشار هزینهها بر دوش تولیدکنندگان سنگینی میکند. بیشترین افزایش قیمت در صنایع چوب و کاغذ، ماشینآلات و تجهیزات، و کانیهای غیرفلزی مشاهده شده است. به عقیده کارشناسان، این افزایش قیمتها بهطور مستقیم با بالا رفتن هزینه انرژی، نرخ ارز و مواد اولیه وارداتی ارتباط دارد و در نهایت به مصرفکننده منتقل خواهد شد. افزایش مستمر هزینهها، همراه با محدودیتهای مالی و نوسانات ارزی، توان رقابتی تولیدکنندگان داخلی را کاهش داده و مانع رشد پایدار در بخش صنعت شده است.
وضعیت بخش معدن؛ رشد کمجان اما مثبت
در بخش معدن، شاخص تولید شرکتهای بورسی در شهریورماه نسبت به ماه قبل 2.3 درصد و نسبت به زمان مشابه سال گذشته 9.8 درصد رشد داشته است. شاخص فروش این بخش نیز در مقایسه با ماه قبل 11.7 درصد افزایش یافت. با این وجود، مرکز پژوهشهای مجلس هشدار داده است که بخش معدن با مشکلاتی مانند ناپایداری سرمایهگذاری و نوسان تقاضای جهانی مواجه است و ادامه رشد آن بدون اصلاح ساختار مالی و توسعه فناوری دشوار خواهد بود.
هشدار نسبت به رشد نامتوازن صنعتی
این نهاد پژوهشی تأکید میکند که هرچند شاخصهای تولید و فروش بهبود یافتهاند، اما این رشد بهشکل نامتوازن بین صنایع توزیع شده است. ادامه رکود در صنایع مصرفی و افزایش هزینههای تولید میتواند پایداری رشد صنعتی را به خطر اندازد.
از چالشهای اصلی بخش صنعت به نبود سیاست صنعتی مشخص، نوسانات ارزی و ضعف تقاضا در بازار داخلی اشاره شده است. بدون برنامهای منسجم برای حمایت از تولید و تحریک تقاضا، رشد فعلی دوام نخواهد داشت. گزارش شهریورماه نشان میدهد که رشد محدود در چند صنعت بزرگ نمیتواند رکود گسترده در صنایع کوچک و متوسط را جبران کند. همزمان، افزایش هزینههای تولید، فشار نقدینگی و کمبود سرمایهگذاری جدید، خطر بازگشت رکود صنعتی را افزایش داده است. به باور کارشناسان، اگر دولت سیاستهای صنعتی مشخص و حمایتهای هدفمند را اجرا نکند، رشد فعلی موقتی خواهد بود و بخش تولید بار دیگر با چالش مواجه خواهد شد.
منبع: خبرگزاری تسنیم
