به گزارش وبسایت ساختمانی به نقل از خبرگزاری تسنیم، ریلهای راهآهن بهعنوان شریان حیاتی سیستم حملونقل ریلی، روزانه تحت فشار شدید ناشی از تردد قطارهای باری و مسافری قرار دارند. این فشار مداوم و ارتعاشات پیاپی، میتواند به مرور زمان ترکهایی ریز و پنهان در ساختار ریل ایجاد کند که تشخیص آنها با روشهای سنتی بسیار دشوار است. شکست ناگهانی ریل در اثر این ترکها، علاوه بر خسارات مالی هنگفت، میتواند به حوادث ریلی و تلفات جانی منجر شود. به همین دلیل، شناسایی زودهنگام این ترکها از اهمیت حیاتی برخوردار است.
روشهای سنتی بازرسی مانند بازرسی چشمی یا استفاده از چکشهای مکانیکی، تنها قادر به شناسایی ترکهای سطحی هستند و در تشخیص ترکهای داخلی که غالباً عامل اصلی بروز حوادث هستند، ناکارآمدند. در مقابل، فناوری هستهای با استفاده از پرتو گاما، روشی دقیق، غیرمخرب و بسیار مؤثر برای شناسایی این نواقص پنهان ارائه میدهد. پرتو گاما، به دلیل انرژی بالای خود، توانایی نفوذ به داخل فلز را دارد و با تشخیص تغییرات در شدت پرتو عبوری از ریل، محل و ابعاد ترکها را با دقت بالا مشخص میکند.
این فرآیند با استفاده از دتکتورهای دیجیتال حساس و نرمافزارهای پیشرفته تحلیل تصویر، به تولید تصاویری دقیق و قابل اعتماد میانجامد. یک سیستم کامل پرتودهی شامل منبع پرتوزا (مانند کبالت-60 یا سزیم-137)، دتکتورهای دیجیتال، واحد پردازش داده، نرمافزارهای تحلیل تصویر و مهمتر از همه، سیستمهای حفاظتی برای کارکنان و محیط زیست است. این فناوری در بخشهای مختلف شبکه ریلی از جمله ریلهای اصلی، تقاطعها، نقاط اتصال و خطوط پرسرعت کاربرد دارد.
استانداردهای ایمنی در استفاده از فناوری پرتو گاما توسط سازمانهایی مانند سازمان بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک (IEC) و سازمان بینالمللی استانداردسازی (ISO) تدوین شده و رعایت آنها برای اطمینان از ایمنی کارکنان و محیط زیست ضروری است. فرآیند بازرسی شامل مراحل دقیقی از آمادهسازی منطقه، تابش پرتو گاما به صورت کنترلشده، ثبت دادهها توسط دتکتورها و پردازش دادهها با کمک نرمافزارهای پیشرفته است.
استفاده از این فناوری علاوه بر جنبههای ایمنی، مزایای اقتصادی قابل توجهی نیز دارد. هزینه تعمیر یا جایگزینی ریل پس از وقوع حادثه بسیار بیشتر از هزینه پیشگیری با استفاده از پرتو گاما است. همچنین، جلوگیری از حوادث ریلی، ضمن کاهش خسارات مالی و جانی، به افزایش اعتماد عمومی به شبکه ریلی و افزایش استفاده از این سیستم حملونقل کمک میکند. در ابعاد زیست محیطی نیز، افزایش عمر مفید ریلها با شناسایی زودهنگام ترکها به کاهش مصرف فولاد و منابع طبیعی کمک خواهد کرد.
اگرچه هزینه اولیه راهاندازی سیستمهای پرتودهی و نیاز به نیروی انسانی متخصص از محدودیتهای این فناوری هستند، اما پیشرفتهای اخیر در زمینه دتکتورهای دیجیتال، الگوریتمهای هوش مصنوعی و طراحی سیستمهای قابل حمل، به گسترش کاربرد این روش کمک کرده است. مطالعات موردی در کشورهای مختلف جهان، کارایی بالای این فناوری در شناسایی ترکهای پنهان را به اثبات رسانده است. وبسایت ساختمانی به این نکته اشاره دارد که آینده فناوری پرتو گاما در صنعت ریلی روشن است و با ترکیب با سنسورهای بلادرنگ و اینترنت اشیاء، امکان پایش دائمی سلامت ریلها فراهم خواهد شد. حمایتهای دولتی و همکاری میان صنعت و دانشگاه، نقش مهمی در توسعه و گسترش این فناوری ایفا میکنند. برای بهرهگیری مؤثر از این فناوری، آموزش پرسنل، سرمایهگذاری در تجهیزات مدرن و برنامههای بازرسی منظم ضروری است.
منبع: خبرگزاری تسنیم
