به گزارش وبسایت صنعت ساختمان به نقل از خبرگزاری تسنیم، بر اساس جدیدترین آمار بانک مرکزی، مجموع تسهیلات پرداختی بانکها و مؤسسات اعتباری به شرکتها و اشخاص وابسته تا پایان شهریور امسال به ۳۴۳.۸ همت رسیده است. با افزودن آخرین آمار رسمی بانک پاسارگاد مربوط به پایان سال ۱۴۰۳، این رقم به حدود ۳۷۴.۸ همت افزایش مییابد.
آمار جدید بانک مرکزی درباره تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط بانکها تا پایان شهریور ۱۴۰۴، نشاندهنده تمرکز منابع در شرکتهای زیرمجموعه نظام بانکی است. این دادهها حاکی از آن است که بخش قابل توجهی از منابع بانکی به جای تخصیص به بخشهای تولیدی و اشتغالزا، در اختیار شرکتهای وابسته به خود بانکها قرار گرفته است.
البته این آمار تصویر کاملی از وضعیت را ارائه نمیدهد، زیرا برخی بانکها، از جمله بانک پاسارگاد، اطلاعات خود را به صورت شفاف منتشر نکردهاند. بانک پاسارگاد آمار مربوط به شهریور و حتی خرداد ۱۴۰۴ را اعلام نکرده و آخرین داده رسمی آن به پایان اسفند ۱۴۰۳ با رقم ۳۱ همت بازمیگردد. این عدد با توجه به ابعاد فعالیتهای این بانک و شرکتهای بزرگ زیرمجموعه آن، کمتر از میزان واقعی برآورد میشود.
رکوردداران وامدهی به خودیها
در صدر این فهرست، بانک شهر با پرداخت ۸۶.۹ همت تسهیلات به شرکتهای وابسته قرار دارد. طبق آمار بانک مرکزی، ۳۴.۶ همت از این مبلغ به شهرداری تهران و حدود ۱۰.۵ همت به شرکت مسکن و ساختمان جهان پرداخت شده است.
پس از آن، بانک آینده با ۸۶.۳ همت در رتبه دوم قرار دارد که بیش از ۵۷ همت از آن به پروژه ایرانمال تخصیص یافته است.
مؤسسه ملل نیز با ۳۶.۳ همت در جایگاه سوم است و بیش از ۲۷.۷ همت از تسهیلات خود را به گروه توسعه اقتصاد ملل پرداخت کرده است. بانکهای گردشگری، ملت، ایران زمین، صادرات, رفاه و دی در ردههای بعدی قرار دارند.
آمارها نشان میدهد بخش بزرگی از تسهیلات بانکی به شرکتها و اشخاصی پرداخت شده که از نظر مدیریتی یا سهامداری با خود بانکها مرتبط هستند. این رویه که به معنای تسهیلات برای خودیها است، نگرانیهایی را در زمینه شفافیت مالی و کنترل ریسک اعتباری ایجاد کرده است. این عملکرد بانکها، نمونهای از تمرکز اعتبارات در شبکههای داخلی است که در آن، منابع سپردهگذاران در خدمت بنگاههای متعلق به همان بانک قرار میگیرد. بر اساس آییننامه «تسهیلات و اشخاص مرتبط» مصوب سال ۱۳۸۹، اشخاص مرتبط شامل افرادی هستند که از طریق مالکیت یا مدیریت بر تصمیمات بانک تأثیر میگذارند. مدیران، بازرس قانونی، حسابرس، سهامداران بالای یک درصد و بستگان آنها نیز در این تعریف قرار میگیرند.
ابهام در آمار تسهیلات بانک پاسارگاد
یکی از نکات مهم گزارش جدید، عدم ارائه آمار توسط بانک پاسارگاد است. این بانک آمار تسهیلات اشخاص مرتبط برای پایان شهریور و خرداد ۱۴۰۴ را منتشر نکرده است. آخرین گزارش رسمی این بانک مربوط به پایان سال ۱۴۰۳ است که در آن، میزان این تسهیلات ۳۱ همت اعلام شده بود. این در حالی است که اخیراً یکی از نمایندگان مجلس اعلام کرده است که بانک پاسارگاد ۵۸۷ همت تسهیلات به شرکتهای زیرمجموعه خود پرداخت کرده که از این مبلغ، ۲۵۷ همت تنها به شرکت میدکو (وابسته به بانک پاسارگاد) اختصاص یافته است.
با در نظر گرفتن این موارد، مجموع وامدهی بانکها به خودیها میتواند بسیار بیشتر از رقم رسمی باشد. اگرچه آمار رسمی بانک مرکزی عدد ۳۴۳.۸ همت را نشان میدهد، با احتساب آمار غیررسمی بانک پاسارگاد، مجموع این تسهیلات به بیش از ۹۰۰ همت میرسد. این احتمال وجود دارد که بانکهای دیگری نیز آمار واقعی خود را اعلام نکرده باشند که در این صورت، رقم نهایی بسیار بالاتر خواهد بود. این وضعیت نشاندهنده عمق تعارض منافع و ضعف نظارت در نظام بانکی است. تا زمانی که بانکها نقش بنگاهداری داشته باشند، منابع سپردهگذاران به جای توسعه اقتصاد، صرف رشد داراییهای داخلی آنها خواهد شد.
منبع: خبرگزاری تسنیم
