به گزارش وبسایت ساختمانی به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، تابستان گرم امسال نیز با خاموشیهای مکرر ناشی از ناترازی برق به پایان رسید و زمستان پیشرو نیز با چالش جدی ناترازی گاز همراه خواهد بود. این مشکل، که طی چند سال اخیر شدت یافته، به مرحلهای رسیده که اختلاف عرضه و تقاضای گاز در ماههای سرد سال به بیش از 300 میلیون متر مکعب در روز میرسد. این ناترازی در ابتدا با کاهش سهم نیروگاهها و کارخانههای سیمان جبران میشد، اما اکنون پتروشیمیها و صنایع فولاد را نیز تحت تاثیر قرار داده و احتمال واردات گاز را مطرح ساخته است.
دلایل این بحران، به گفته کارشناسان، سهگانهای از عوامل قدیمی و نادیده گرفته شده است: وابستگی شدید کشور به گاز طبیعی، رشد نامتوازن مصرف و کمتوجهی به بهینهسازی انرژی، و محدودیت در افزایش ظرفیت تولید. تلاشهای پراکنده برای افزایش تولید یا اصلاح قیمتها، به دلیل هزینههای بالا و محدودیتهای اجتماعی، تاکنون راه به جایی نبرده است. در نتیجه، بهینهسازی مصرف انرژی نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت ملی تلقی میشود.
یکی از راهکارهای کلیدی برای حل این مشکل، استفاده از گواهیهای صرفهجویی انرژی است. این گواهیها، که نشاندهنده میزان صرفهجویی در مصرف انرژی هستند (مثلا ۱۰ میلیون متر مکعب گاز در سال)، قابلیت خرید و فروش دارند و میتوانند انگیزه سرمایهگذاری در بخش خصوصی را افزایش دهند. اما تاکنون، فقدان تضمین برای خرید این گواهیها با نرخ اقتصادی و پرداخت بهموقع، مانع از مشارکت فعال بخش خصوصی شده است.
برای رفع این مشکل، در بند «س» تبصره «۱» قانون بودجه سال ۱۴۰۲، به دولت اجازه ایجاد حساب بهینهسازی مصرف انرژی با منابع اولیه ۳۰ هزار میلیارد تومانی داده شده است. همچنین، ۱۵ هزار میلیارد تومان دیگر در جدول تبصره «۱۴» برای اهداف بهینهسازی مصرف انرژی اختصاص یافته است. آییننامه جدید کارور انرژی نیز با الزام شرکت گاز به صدور و تسویه این گواهیها، تلاش میکند ریسک سرمایهگذاران را کاهش دهد. این آییننامه، از تعریف «خط مبنا» برای سنجش کاهش مصرف تا نحوه محاسبه و تسویه گواهیها، بر تأمین منابع مالی از پیش برنامهریزی شده تاکید دارد.
تصویب آییننامه کارور انرژی توسط هیئت وزیران، مسیر دیگری را برای بازگشت سرمایهی شرکتهای کارور فراهم کرده است. براساس این مصوبه، شرکتهای کارور میتوانند به نمایندگی از وزارت نفت، طرحهای بهینهسازی را اجرا کنند، گواهی صرفهجویی دریافت و در بازار بورس به فروش برسانند.
سعید توکلی، معاون وزیر نفت، در خصوص تامین گاز بخش صنایع، اظهار داشت که در اوج مصرف داخلی (720 میلیون متر مکعب در روز)، اولویت با تامین کامل نیاز داخل است و هیچگاه صادرات و نیروگاهها به بهای قطع گاز خانگی قربانی نشدهاند. وی همچنین به آمادگی شبکه گاز برای شرایط بحرانی اشاره کرد و گفت حتی با کاهش 90 میلیون متر مکعبی گاز، هیچیک از نیروگاهها و صادرات تحت تاثیر قرار نگرفت. وی بر هماهنگی کامل درون وزارت نفت برای کاهش سهم گاز پتروشیمیها در زمستان تاکید کرد و از تدوین ضوابطی برای همکاری با وزارتخانههای صمت و نفت بهمنظور تأمین تجهیزات کممصرف یا هوشمندسازی کنتورها خبر داد.
در نهایت، میتوان گفت که ایجاد حساب بهینهسازی و اقدامات هماهنگ دیگر میتواند بازار بهینهسازی انرژی را از یک شعار به یک فرآیند اقتصادی روشن و قابل اتکا تبدیل کند. کشور در نقطهای قرار دارد که یا باید با مکانیزمهای تضمینی، بخش خصوصی را به طور جدی وارد میدان کند، یا هر ساله با مشکلات ناشی از کمبود گاز در زمستان مواجه شود. تنها با اجرای طرح بهینهسازی با پشتوانه گواهی صرفهجویی و خرید تضمینی این گواهیها با منابع پایدار، میتوان به کاهش فاصله عرضه و تقاضای گاز امیدوار بود.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
