به گزارش صنعت ساختمان به نقل از خبرگزاری تسنیم، داود منظور، معاون رئیس جمهور دولت شهید رئیسی، در سیامین جلسه شورای اسلامی استان تهران با حضور اعضای این شورا، بر اهمیت تمرکززدایی در حکمرانی شهری از طریق گسترش اختیارات شهرداران و تقویت جایگاه مدیریت شهری تاکید کرد.
منظور با اشاره به حجم بالای فعالیتهای شهرداریها و ارتباط مستقیم آنها با مردم، اظهار داشت که بسیاری از مسائل شهری، از جمله حملونقل عمومی، تامین آب و برق، مدیریت پسماند و توسعه فرهنگی، آموزشی و اجتماعی، نیازمند تصمیمگیریهای سریع، خلاقانه و متناسب با ویژگیهای هر شهر هستند. وی تاکید کرد که محدودیت اختیارات شهرداران منجر به بروز مشکلاتی در فرآیند اداری و کاهش رضایت مردم میشود.
معاون رئیس جمهور، واگذاری اختیارات بیشتر به شهرداران را راهکاری برای مدیریت شهری بر اساس شناخت دقیقتر از نیازها، دغدغهها و ظرفیتهای محلی دانست. به گفته وی، این رویکرد موجب مشارکت فعالتر شهروندان و نهادهای محلی در تصمیمگیریها میشود، زیرا شهردار به عنوان نزدیکترین مقام اجرایی به جامعه محلی، از کانالهای ارتباطی مستقیم با مردم بهرهمند است. این وضعیت میتواند به شکلگیری حس اعتماد، مسئولیتپذیری و تعلق خاطر بین مردم و نهادهای حکومتی منجر شود.
رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه با تاکید بر اینکه افزایش اختیارات شهرداران به معنای تضعیف نقش دولت مرکزی نیست، توضیح داد که دولت همچنان نقش حاکمیتی و نظارتی خود را حفظ میکند و بر تحقق استانداردها، عدالت سرزمینی و هماهنگی سیاستها نظارت خواهد داشت. با این حال، بخشی از بار اجرایی و مسئولیتهای مدیریتی به سطوح محلی واگذار میشود تا نظام اداری از چابکی بیشتری برخوردار شود. منظور این مدل دوگانه را راهکاری برای حفظ اقتدار و انسجام ملی و در عین حال، افزایش مشارکت و رضایت مردمی دانست.
منظور در تشریح ضرورت این اقدام و لزوم توجه جدی تصمیمگیرندگان کلان به این موضوع، تاکید کرد که تمرکززدایی از طریق توانمندسازی شهرداران، نوعی همافزایی بین دولت و مردم ایجاد میکند. دولت از سطح ملی بر کلانخطمشیها و مصالح کشور نظارت میکند، در حالی که مدیریت شهری با پشتوانه اختیارات کافی، نیازهای روزمره و فوری جامعه را به بهترین شکل پاسخ میدهد. این ترکیب میتواند منجر به افزایش سرمایه اجتماعی، بهبود کیفیت حکمرانی و ارتقای مشروعیت سیاسی شود و الگویی پایدار از توسعه شهری و مشارکت شهروندی را شکل دهد.
رئیسجمهور نیز بارها بر ضرورت افزایش اختیارات محلی و تقویت جایگاه تصمیمگیری در خارج از مرکز تاکید کرده است. این حمایت در سطح عالی دولت میتواند به پذیرش تمرکززدایی هوشمندانه و بهرهگیری از ظرفیتهای محلی برای ارتقای حکمرانی کمک کند. افزایش اختیارات شهرداران نه یک خواسته محدود محلی، بلکه یک ضرورت ملی برای تحقق توسعه پایدار و تقویت حکمرانی است.
توسعه شهری پایدار به رویکردی جامع نیاز دارد که هم جنبههای اقتصادی و اجتماعی و هم زیستمحیطی را در نظر بگیرد. افزایش اختیارات شهرداران میتواند نقش مهمی در این زمینه ایفا کند، زیرا آنها با چالشها و فرصتهای خاص شهر خود آشنا هستند و میتوانند سیاستها و برنامههایی را طراحی کنند که به بهترین وجه با نیازهای محلی مطابقت داشته باشد.
برای مثال، شهرداریها میتوانند با ترویج استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، بهبود سیستمهای حملونقل عمومی و مدیریت کارآمدتر پسماند، در کاهش آلودگی هوا و مقابله با تغییرات آبوهوایی نقش موثری ایفا کنند. آنها همچنین میتوانند با ایجاد فضاهای سبز، ترویج فعالیتهای ورزشی و فرهنگی و حمایت از کسبوکارهای محلی، به بهبود کیفیت زندگی شهروندان کمک کنند.
علاوه بر این، افزایش اختیارات شهرداران میتواند به تقویت دموکراسی محلی و افزایش مشارکت شهروندان در فرآیند تصمیمگیری کمک کند. وقتی شهروندان احساس کنند که صدایشان شنیده میشود و میتوانند در شکلدهی آینده شهر خود نقش داشته باشند، احتمال بیشتری دارد که در زندگی مدنی مشارکت کنند و به نهادهای حکومتی اعتماد کنند.
با توجه به اهمیت تمرکززدایی و توانمندسازی شهرداریها، لازم است که دولت و مجلس شورای اسلامی با همکاری یکدیگر، قوانین و مقررات لازم را برای تحقق این هدف فراهم کنند. این امر مستلزم بازنگری در ساختار اداری و مالی شهرداریها، واگذاری اختیارات بیشتر در زمینههای مختلف از جمله برنامهریزی شهری، مدیریت منابع و ارائه خدمات عمومی، و ایجاد سازوکارهای شفاف و پاسخگو برای نظارت بر عملکرد شهرداریها است.
از جمله سوالات متداول در زمینه افزایش اختیارات شهرداریها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* **چه نوع اختیاراتی باید به شهرداریها واگذار شود؟**
اختیاراتی که به شهرداریها واگذار میشود باید متناسب با نیازها و ظرفیتهای هر شهر باشد. به طور کلی، میتوان اختیاراتی در زمینههای برنامهریزی شهری، مدیریت منابع، ارائه خدمات عمومی، توسعه اقتصادی و فرهنگی، و حفظ محیطزیست را به شهرداریها واگذار کرد.
* **چگونه میتوان از سوء استفاده از اختیارات واگذار شده جلوگیری کرد؟**
برای جلوگیری از سوء استفاده از اختیارات واگذار شده، باید سازوکارهای شفاف و پاسخگو برای نظارت بر عملکرد شهرداریها ایجاد شود. این سازوکارها باید شامل نظارت مردمی، نظارت شوراهای اسلامی شهر و روستا، و نظارت نهادهای دولتی باشد.
* **افزایش اختیارات شهرداریها چه تاثیری بر نقش دولت مرکزی خواهد داشت؟**
افزایش اختیارات شهرداریها به معنای تضعیف نقش دولت مرکزی نیست. دولت مرکزی همچنان نقش حاکمیتی و نظارتی خود را حفظ میکند و بر تحقق استانداردها، عدالت سرزمینی و هماهنگی سیاستها نظارت خواهد داشت. با این حال، بخشی از بار اجرایی و مسئولیتهای مدیریتی به سطوح محلی واگذار میشود تا نظام اداری از چابکی بیشتری برخوردار شود.
* **چگونه میتوان مشارکت شهروندان در فرآیند تصمیمگیری شهرداریها را افزایش داد؟**
برای افزایش مشارکت شهروندان در فرآیند تصمیمگیری شهرداریها، باید سازوکارهای مناسبی برای اطلاعرسانی، مشورت و مشارکت شهروندان ایجاد شود. این سازوکارها میتواند شامل برگزاری جلسات عمومی، نظرسنجی، ایجاد شوراهای مشورتی و استفاده از فناوریهای نوین باشد.
منبع: خبرگزاری تسنیم
