به گزارش وبسایت ساختمانی به نقل از خبرگزاری تسنیم، مشاغل خانگی به عنوان یکی از راهبردهای مؤثر در اشتغالزایی و توسعه اقتصادی ایران، در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفتهاند. این مشاغل که عمدتاً در محیط منزل انجام میشوند، ضمن ایجاد فرصتهای شغلی، نقش قابلتوجهی در کاهش بیکاری و افزایش درآمد خانوارها ایفا میکنند. کارشناسان اقتصادی بر این باورند که توسعه این بخش، میتواند راهحلی پایدار برای مشکلات اقتصادی و اجتماعی، به ویژه در مناطق محروم و روستایی باشد. هزینههای راهاندازی پایین و نیاز کم به سرمایهگذاری اولیه، امکان فعالیت اقتصادی را برای افراد کمدرآمد فراهم میکند. انعطافپذیری زمانی و تطبیقپذیری با مسئولیتهای خانوادگی نیز از مزایای مهم این نوع مشاغل است که به ویژه برای زنان و جوانان جذابیت دارد. علاوه بر این، افزایش تولید داخلی، کاهش وابستگی به واردات، و کاهش آلودگی و ترافیک شهری از دیگر دستاوردهای توسعه مشاغل خانگی محسوب میشود.
سازمان بینالمللی کار در نظرسنجی سال 2019 در 118 کشور، حدود 260 میلیون نفر را در مشاغل خانگی مشغول به کار اعلام کرد که 7.9 درصد از اشتغال جهانی را تشکیل میدهد. دلایل متعددی برای رونق مشاغل خانگی وجود دارد. بخش قابلتوجهی از فعالان این حوزه به دلیل موانع مختلف، امکان ورود به اقتصاد رسمی را ندارند. از سوی دیگر، تغییرات سریع اقتصادی و گرایش به عقد قرارداد با افراد خوداشتغال به منظور کاهش ریسکها و هزینههای تولید، باعث تقویت این نوع مشاغل شده است. قانون ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی که در سال 1389 به تصویب رسید، چارچوب قانونی این فعالیتها را در ایران مشخص کرد. این قانون، مشاغل خانگی را به فعالیتهایی تعریف میکند که توسط اعضای خانواده در فضاهای مسکونی، بدون ایجاد مزاحمت برای همسایگان، انجام میشود و منجر به تولید کالا یا خدماتی میشود که به بازار خارج از محیط مسکونی عرضه میگردد. از سال 1389، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به ویژه معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال این وزارتخانه، عهدهدار اجرای سیاستهای حمایتی و نظارتی در این حوزه است.
گزارشی که اخیراً توسط وبسایت ساختمانی منتشر شده، به بررسی الگوهای موفق توسعه مشاغل خانگی در داخل و خارج از کشور میپردازد. این گزارش، علاوه بر الگوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، چهار الگوی دیگر شامل بانک رسالت، جهاد دانشگاهی، مؤسسه خدمات مالی خرد (تاک) و بنیاد برکت را مورد تحلیل قرار میدهد. این الگوها بر جنبههای مختلفی از جمله تأمین مالی، ترویج راهبری اجتماعی، مهارتآموزی، تشکیل گروههای خودیار و توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی تمرکز دارند. گزارش مذکور، چهار الگوی جدید را پیشنهاد میدهد: الگوی کارآفرینیمحور، الگوی پشتیبان/پیشرانمحور، الگوی صنعتمحور و الگوی اجتماعمحور. نقطه اشتراک این الگوها، تأکید بر نقش تنظیمگری دولت در تدوین خطمشیها، بسترسازی، مذاکره با بازیگران بزرگ، پایش و نظارت، و همچنین توانمندسازی حلقههای واسطی مانند پشتیبانان، پیشرانان و تسهیلگران محلی است.
با وجود مزایای فراوان، مشاغل خانگی با چالشهایی از جمله محدودیت فضای کاری، کمبود امکانات و تجهیزات تخصصی، عدم تفکیک زندگی شخصی و کاری، دسترسی محدود به بازار و مشتریان و مسائل مربوط به مجوزها و مالیاتها روبرو هستند. برای غلبه بر این چالشها و توسعه پایدار مشاغل خانگی، برنامهریزی دقیق و حمایتهای هدفمند از سوی دولت و نهادهای مرتبط، از جمله فراهم کردن آموزشهای تخصصی، تسهیلات مالی، ایجاد بسترهای بازاریابی و حمایتهای قانونی، ضروری است. مشاغل خانگی با داشتن پتانسیل بالا در اقتصاد مقاومتی و ارتقاء رفاه اجتماعی، میتوانند نقشی اساسی در بهبود شرایط اقتصادی کشور ایفا کنند.
منبع: خبرگزاری تسنیم
