به گزارش وبسایت ساختمانی به نقل از خبرگزاری تسنیم، مناظرهای پرهیاهو با عنوان “نئولیبرالیسم در ایران” بین موسی غنینژاد، اقتصاددان کلاسیک، و سید یاسر جبرائیلی، پژوهشگر اقتصادی، برگزار شد. این مناظره، چالشهای بنیادین اقتصاد ایران را از دو زاویه کاملا متفاوت مورد بررسی قرار داد و به زعم بسیاری، بازتابی از دوگانههای فکری غالب در تحلیل اقتصاد کشور است. مناقشه اصلی بر سر ریشه مشکلات اقتصادی ایران و راهکارهای برون رفت از آن متمرکز بود. آقای غنینژاد، با رد اصطلاح “نئولیبرالیسم” به دلیل ابهام و تحریف معنایی آن، خود را پیرو لیبرالیسم کلاسیک معرفی کرد و اقتصاد دستوری و فقدان آزادیهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را عامل اصلی مشکلات برشمرد. وی با انتقاد از دخالت بیش از حد دولت در اقتصاد، خصوصیسازیهای ناکارآمد را ناشی از فقدان رقابت واقعی و آزادی اقتصادی دانست و “خصولتیها” را نتیجه این رویکرد دانست. به باور وی، اقتصاد ایران نه دولتی، بلکه “دستوری” است و قیمتگذاریهای دستوری، حمایتهای بیمورد از تولید داخلی بدون رقابت و عدم تخصیص بهینه منابع، به اتلاف منابع و عقبماندگی اقتصادی منجر شده است. آقای غنینژاد راه حل را در استقرار اقتصاد آزاد رقابتی و تجارت آزاد میبیند و تورم را صرفا پدیدهای پولی و ناشی از افزایش نقدینگی میداند.
در مقابل، آقای جبرائیلی، با استناد به دیدگاه فوکویاما، نئولیبرالیسم را ایدئولوژیای معرفی کرد که با کوچکسازی دولت و تقدیس بازار آزاد، به افزایش شکاف طبقاتی، تضعیف دولت ملی و شکلگیری اولیگارشی منجر میشود. وی با ارائه شواهد تاریخی، این مکتب را محصول سرمایه داران بزرگ آمریکایی برای مقابله با مقرراتزدایی دولتها دانست و سیاستهای نئولیبرالی مانند آزادسازی قیمتها، شناورسازی ارز و خصوصیسازی را “پروژه دولتسوزی” توصیف کرد که دولت را از منابع و توانایی اجرای پروژههای توسعه ملی تهی کرده است. به باور آقای جبرائیلی، این سیاستها از طریق نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول و توسط برخی مفسران داخلی، در ایران ترویج و تا حد زیادی اجرا شدهاند و به تخلیه منابع دولت از طریق خصوصیسازیهای غیرواقعی، تبدیل آموزش و درمان به کالای لوکس، افزایش هزینه تولید و شکلگیری طبقهای نوکیسه از اولیگارشی منجر شده است. او برخلاف غنینژاد، نقش فعال دولت در هدایت توسعه، بسیج منابع و تنظیم بازار را ضروری میداند و از کره جنوبی و چین بهعنوان نمونههای موفق مداخلهگری هوشمندانه دولت یاد میکند. آقای جبرائیلی “آزادی” مورد نظر نئولیبرالها را آزادی سرمایه داران بزرگ برای افزایش سود به ضرر عموم مردم و تولیدکنندگان داخلی میداند.
با وجود اختلاف نظرهای اساسی در ریشهها و راهکارهای حل مشکلات اقتصادی، هر دو طرف بر وجود چالشهایی جدی مانند تورم، شکاف طبقاتی و ناکارآمدی در اقتصاد ایران اتفاق نظر دارند. این مناظره، حاصل این گسست فکری است که میتواند زمینه را برای بحثهای آینده فراهم کند. حلقه مفقوده این مباحث، تحلیلهای میدانی عمیقتر و یافتن راهکارهای بومی متناسب با شرایط خاص ایران است. ادامه گفتگو و تشکیل جلسات کارشناسی برای بررسی عینیتر مشکلات اقتصادی ایران، ضرورتی انکارناپذیر است که وبسایت ساختمانی نیز بر آن تاکید دارد.
منبع: خبرگزاری تسنیم
