به گزارش صنعت ساختمان به نقل از خبرگزاری تسنیم، چالش کمبود نیروی کار ماهر و مهاجرت گسترده جوانان به شهرهای بزرگ، توسعه متوازن در ایران را با مشکل جدی مواجه کرده است. این پدیده بهویژه در شهرستانها و استانهای کمبرخوردار، کاهش شدید جمعیت فعال، رکود اقتصادی، تعطیلی واحدهای تولیدی کوچک و افت کیفیت زندگی را به دنبال داشته است.
کارشناسان معتقدند که ارائه آموزشهای مهارتی فنی متناسب با نیازهای بازار کار، راهکاری اساسی برای مقابله با این روند است. عدم تطابق آموزشهای موجود با فرصتهای شغلی منطقهای، جوانان را پس از فارغالتحصیلی به مهاجرت به کلانشهرها سوق میدهد.
سمیه گلپور، رئیس کانون انجمنهای صنفی کارگری، در گفتوگویی با صنعت ساختمان، ریشه موج مهاجرت کارگران ایرانی به عراق و سایر کشورهای همسایه را اقتصادی دانست و تاکید کرد که حداقل دستمزدها، برخلاف ماده ۴۱ قانون کار، متناسب با نرخ تورم و سبد معیشت تعیین نمیشود. به گفته وی، حتی با در نظر گرفتن مزایایی مانند حق مسکن و عائلهمندی، درآمد بسیاری از کارگران کمتر از نصف خط فقر است.
گلپور با اشاره به اینکه اشتغال باید تامینکننده معاش و رفاه نسبی باشد، افزود: سطح درآمد در ایران، نه تنها برای کارگران، بلکه برای کارمندان، کشاورزان، دامداران، پرستاران، پزشکان، مهندسان، خلبانان و دریانوردان نیز با هزینههای زندگی همخوانی ندارد. او تاکید کرد که نرخ مهاجرت نیروی کار در سالهای اخیر چند برابر شده و این روند، حتی مشاغل خدماتی و کارگران ساده را نیز در بر گرفته است.
به گفته رئیس کانون انجمنهای صنفی کارگری، مواردی وجود دارد که افراد با مدرک دکتری ناچار به اشتغال در مشاغل سادهای چون نگهبانی شدهاند. وی معتقد است که چنین شرایطی، بسیاری را به سمت ترک کشور سوق میدهد، زیرا در کشورهای همسایه میتوان سه تا چهار برابر دستمزد بیشتری دریافت کرد. با وجود سختیهای اقامت در کشور مقصد و دوری از خانواده، بسیاری ترجیح میدهند برای دستیابی به حداقلهای مطلوب زندگی مهاجرت کنند.
گلپور خاطرنشان کرد که در دهههای گذشته، مهاجرت نیروی کار بیشتر به حوزههای تخصصی و صنعتی محدود بود، اما امروزه کارگران ساده نیز در این موج حضور دارند. او با ابراز نگرانی از افزایش این روند، از عدم واکنش جدی مسئولان به این معضل انتقاد کرد.
تدوین «نقشه مهارت منطقهای» میتواند نقش کلیدی در احیای اقتصادی شهرستانها ایفا کند. این نقشه با شناسایی ظرفیتهای بومی، صنایع محلی و فرصتهای اشتغالزایی، مسیر آموزش و توانمندسازی جوانان را هدفمند میسازد.
محمدرضا توکلی، کارشناس توسعه منابع انسانی، معتقد است آموزشهایی که بر پایه نیازهای بومی طراحی شده باشند، نهتنها به اشتغالپذیری جوانان کمک میکند، بلکه میتواند انگیزه ماندن در زادگاه را افزایش داده و از مهاجرت بیرویه جلوگیری کند.
علاوه بر اصلاح محتوای آموزشی، حمایتهای مالی از هنرجویان و کارآفرینان جوان نیز در اثربخشی آموزشهای فنی و حرفهای بسیار مهم است. ارائه تسهیلات ارزانقیمت، وامهای اشتغالزایی، مشوقهای مالیاتی برای کارگاههای کوچک و حمایت از استارتاپهای محلی، میتواند بستر را برای اشتغال پایدار فراهم کند. این اقدامات حمایتی نه تنها به ایجاد فرصتهای شغلی جدید کمک میکنند، بلکه باعث تقویت اقتصاد محلی و ایجاد حس تعلق و مسئولیتپذیری در جوانان میشوند.
با توجه به روند فعلی مهاجرت و کمبود نیروهای متخصص در بخشهای مختلف تولیدی، کارشناسان تاکید میکنند که سیاستگذاران باید آموزشهای فنی را به عنوان ابزاری برای توسعه منطقهای، تثبیت جمعیت و کاهش نابرابریها در اولویت قرار دهند. تنها با طراحی آموزشهای کاربردی، حمایتهای هوشمند و نهادینهسازی فرهنگ مهارتآموزی میتوان به سوی آیندهای با اشتغال فراگیر و توسعه پایدار حرکت کرد. در این راستا، توجه به نیازهای خاص هر منطقه و طراحی برنامههای آموزشی متناسب با آن، امری ضروری به نظر میرسد.
علاوه بر این، ایجاد ارتباط نزدیک بین مراکز آموزشی و صنایع محلی، میتواند به بهبود کیفیت آموزشها و افزایش انطباق آنها با نیازهای بازار کار کمک کند. برگزاری دورههای کارآموزی، بازدیدهای صنعتی و دعوت از متخصصان صنعت برای تدریس در مراکز آموزشی، از جمله راهکارهایی است که میتواند این ارتباط را تقویت کند. همچنین، ایجاد سازوکارهای مناسب برای ارزیابی و بازخوردگیری از کارفرمایان و فارغالتحصیلان، میتواند به بهبود مستمر برنامههای آموزشی کمک کند.
در نهایت، موفقیت در این زمینه نیازمند یک رویکرد جامع و هماهنگ است که در آن، دولت، بخش خصوصی، مراکز آموزشی و جامعه مدنی نقش فعالی ایفا کنند. با ایجاد یک اکوسیستم حمایتی قوی، میتوان به جوانان کمک کرد تا مهارتهای لازم برای موفقیت در بازار کار را کسب کنند و به توسعه اقتصادی کشور کمک کنند.
منبع: خبرگزاری تسنیم
