به گزارش وبسایت ساختمانی به نقل از خبرگزاری تسنیم، در مناطق گرم و خشک، کنترل دما و رطوبت برای تضمین پایداری تولیدات کشاورزی در مزارع و گلخانهها امری حیاتی است. سیستمهای مه پاشی، با ایجاد ریزقطرات آب و بهرهگیری از سرمایش تبخیری، نقش مؤثری در کاهش دمای محیط و تنظیم کسری فشار بخار (VPD) ایفا میکنند. این روش، بهویژه در شرایط رطوبت نسبی پایین، کارایی بالایی دارد و به حفظ فتوسنتز گیاهان و کاهش تنش گرمایی کمک شایانی مینماید.
در گلخانهها، مه پاشی فشار بالا بهمنزلۀ مکمل یا جایگزینی برای سیستمهای سنتی “پد و فن” مورد استفاده قرار میگیرد و هدف اصلی آن، ایجاد اقلیمی یکنواختتر با مصرف بهینه آب است. در باغهای روباز نیز، مه پاشی رو تاجی در ساعات اوج گرما، با کاهش دمای سطح میوه و ایجاد سایه، از بروز خسارات گرمایی مانند آفتاب سوختگی جلوگیری میکند. طراحی این سیستمها، از جمله انتخاب نازل و فشار مناسب، بر اساس استاندارد ASABE S572.1 انجام میشود تا از رانش قطرات جلوگیری شده و تبخیر مفید به حداکثر برسد. این امر، اهمیت و ضرورت استفاده از این تکنولوژی را در کشاورزی پایدار بیش از پیش آشکار میکند.
افزایش وقوع امواج گرما و محدودیت منابع آب، استفاده از روشهای کم مصرف در کشاورزی را ضروری ساخته است. مه پاشی، با مدیریت خرد اقلیم، میتواند بدون نیاز به سیستمهای تهویه پر مصرف یا سرمایش مکانیکی، دمای محیط را تعدیل کرده و پایداری تولید را بهبود بخشد. از منظر بهرهوری آب، تلفیق مه پاشی با سیستمهای آبیاری تحت فشار و کنترل مبتنی بر VPD، تعرق بیثمر را کاهش داده و بازدهی تولید را به ازای هر واحد آب مصرفی، افزایش میدهد. در باغهای میوه، سردسازی رو تاجی بهعنوان روشی مؤثر برای کاهش خسارات گرمایی و حفظ کیفیت محصول توصیه میشود که بهطور مستقیم بر بازار پسندی آن تاثیرگذار است. همچنین در گلخانههای نیمه بسته، مه پاشی از هدر رفت CO₂ ناشی از تهویه شدید میکاهد و با طراحی هوشمندانه، مصرف آب سرمایشی را کاهش میدهد.
با این حال، اجرای و بهرهبرداری از سیستمهای مه پاشی با چالشهایی نیز همراه است. یکی از این چالشها، تاثیر طیف قطره و باد است. قطرات ریزتر، خنکسازی مؤثرتری دارند اما حساسیت به رانش باد را افزایش میدهند. بنابراین، انتخاب نازل و فشار باید با توجه به استاندارد ASABE S572.1 و شرایط باد غالب منطقه صورت پذیرد. چالش دیگر، کیفیت آب و رسوب گذاری است. آبهای سخت میتوانند باعث گرفتگی نازلهای ریز شوند؛ لذا فیلتراسیون چند مرحلهای و برنامه رسوب زدایی ضروری است. همچنین، بهداشت و ایمنی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. هر سیستم تولید مه، در صورت عدم نگهداری و گندزدایی دورهای، میتواند ریسکهای زیستی ایجاد کند. دستورالعملهای رسمی برای کنترل لژیونلا بر نظافت و ضدعفونی منظم سیستمها تاکید دارند. ادغام مه پاشی با عملیات مزرعه و باغ نیز چالشی دیگر است. در فضاهای باز، تغییرات باد، تابش و رطوبت نسبی بر کارایی مه پاشی تاثیر میگذارند و نیازمند برنامهای پویا و منعطف برای پالسهای مه پاشی است.
مطالعات نشان میدهد که مه پاشی میتواند دمای داخل گلخانه را به طور معناداری کاهش دهد، VPD را در محدوده هدف نگه دارد و یکنواختی اقلیم را نسبت به برخی روشهای متداول بهبود بخشد. طراحی هوشمند گلخانه، از جمله جایدهی مناسب فنها و بهبود کارایی پدها، مصرف آب سرمایشی را کاهش میدهد. در باغهای روباز، سردسازی رو تاجی برای کنترل آفتاب سوختگی و کاهش دمای میوه توصیه میشود. برای رفع چالش رانش قطره، انتخاب اندازه مناسب قطرات و تنظیم فشار و ارتفاع نصب، کارآمد است. اجرای برنامه نگهداری و گندزدایی دورهای و حذف آب راکد در خطوط، ریسکهای زیستی را کنترل میکند. در کل، مه پاشی در قالب یک بسته مدیریتی شامل طراحی، کنترل و نگهداری، میتواند بخش مهمی از چالشهای فنی و سلامت را پوشش دهد.
اثر اقتصادی مه پاشی در سه محور کاهش خسارات گرمایی، بهبود بهرهوری آب و انرژی و پایداری عملیاتی قابل بررسی است. کاهش خسارات گرمایی و آفتاب سوختگی منجر به افزایش عملکرد و کیفیت محصول میشود. بهینهسازی طراحی و کنترل سیستمهای مه پاشی در گلخانهها، مصرف آب و انرژی را بهینه کرده و پایداری عملیاتی را افزایش میدهد. در باغهای میوه نیز، حفظ کیفیت محصول، بخشی از هزینههای سرمایهای و بهرهبرداری را جبران میکند. کیفیت آب ورودی باید با معیارهای آبیاری تحت فشار هماهنگ باشد. آبهای سخت نیاز به فیلتراسیون و رسوب زدایی دارند. رعایت نکات ایمنی شامل نظافت، ضدعفونی و حذف آب راکد، آموزش اپراتورها و رعایت الزامات ایمنی برای پمپهای فشار بالا ضروری است.
فناوریهای متداول شامل مه پاشی فشار بالا در گلخانهها، میکرو اسپرینکلرها و مه پاشهای رو تاجی در باغها و طراحیهای ترکیبی است. معماری سیستم باید یکنواختی پاشش، دسترسی مناسب برای سرویس و هماهنگی با جهت باد غالب را فراهم کند. در گلخانههای هوشمند، کنترل سیستم معمولاً بر پایه VPD و نقطه شبنم تنظیم میشود. در باغهای روباز، سناریوهای عملیاتی ترکیبی از پیشگیری و مهار پیک گرما است. مرورهای علمی نشان میدهد استفاده از سرمایش تبخیری، از جمله مه پاشی، در گلخانهها و باغها به بهبود کیفیت محصول و پایداری تولید کمک کرده است.
پیشنهاد میشود اجرای مه پاشی در پنج گام ممیزی داده، طراحی مفهومی، تضمین کیفیت آب، کنترل هوشمند و نگهداری و ایمنی پیش رود. شروع از قطعه آزمایشی کوچک، ارزیابی داده محور و سپس توسعه مقیاس، مسیر منطقی اجراست. در نهایت، مه پاشی با طراحی مبتنی بر استاندارد، کنترل داده محور و نگهداری منظم، راهکاری عملی برای افزایش تاب آوری اقلیمی، بهبود بهرهوری آب و حفظ کیفیت محصول در مناطق گرم و کم آب است.
منبع: خبرگزاری تسنیم
