به گزارش وبسایت ساختمانی به نقل از خبرگزاری تسنیم، کشاورزی در قرن بیست و یکم با چالشهای جدی از جمله رشد سریع جمعیت، محدودیت منابع طبیعی و تغییرات اقلیمی مواجه است. افزایش بهرهوری و تولید پرمحصول، به یک ضرورت جهانی برای تأمین امنیت غذایی بالغ بر 10 میلیارد نفر جمعیت پیشبینیشده در سال 2050 توسط سازمان ملل متحد تبدیل شده است؛ تولیدی که برای دستیابی به آن، حداقل 60 درصد افزایش در تولید محصولات کشاورزی مورد نیاز است. در این میان، فناوری هستهای به عنوان یک ابزار نوآورانه و علمی مطرح میشود که میتواند نقش قابل توجهی در پاسخ به این نیازها ایفا کند.
کاربرد فناوری هستهای در کشاورزی گسترده و فراتر از یک حوزه خاص است؛ از اصلاح نباتات و افزایش مقاومت آنها در برابر تنشهای محیطی گرفته تا کنترل آفات و مدیریت بهینه منابع آب را شامل میشود. استفاده از پرتودهی و جهشزایی القایی، امکان تولید ارقام گیاهی با عملکرد بالاتر و مقاومت بیشتر در برابر بیماریها و شرایط نامساعد محیطی را فراهم میآورد. این روش با ایجاد تغییرات در DNA گیاهان یا تأثیر بر متابولیسم آنها، صفات مطلوب را القا میکند و در مقایسه با روشهای سنتی اصلاح نباتات، که مبتنی بر تلاقیهای مکرر و انتخاب طبیعی است و دههها زمان میبرد، سرعت و کارایی قابل توجهی را ارائه میدهد.
فناوری هستهای در کشاورزی عمدتاً از پرتوهای یونیزان مانند اشعه گاما، پرتو ایکس و نوترون استفاده میکند. یک سیستم کشاورزی هستهای معمولاً شامل یک منبع پرتو، محفظه حفاظتی، تجهیزات کالیبراسیون و آزمایشگاههای تحلیل ژنتیکی است که امکان اعمال دزهای مشخص پرتو به گیاهان یا بذرها و سپس بررسی نتایج را فراهم میکند. این فناوری در تولید پرمحصول کاربردهای متنوعی دارد، از جمله جهشزایی القایی برای تولید ارقام پربازده و مقاوم، تکنیک حشرات عقیم برای کاهش آفات و افزایش بهرهوری، پرتودهی مواد غذایی برای افزایش ماندگاری محصولات و استفاده از ایزوتوپها در مدیریت بهینه آب و خاک.
البته، استفاده از پرتو در کشاورزی نیازمند چارچوبهای ایمنی دقیق و رعایت دستورالعملهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) است. این دستورالعملها دزهای مجاز پرتودهی، اصول ایمنی کارکنان و استانداردهای ملی برای محصولات پرتودهیشده را تعیین میکنند. رعایت این استانداردها برای پذیرش عمومی و تجاریسازی محصولات ضروری است. از نظر اقتصادی نیز، فناوری هستهای در کشاورزی میتواند آثار چشمگیری داشته باشد؛ از افزایش سود کشاورزان گرفته تا کاهش وابستگی به واردات غذا و افزایش درآمد ارزی از طریق بهبود کیفیت و ماندگاری محصولات صادراتی.
با وجود مزایای فراوان، فناوری هستهای در کشاورزی با چالشهایی نیز مواجه است. هزینه بالای زیرساخت، کمبود متخصصان آموزشدیده و احتمال بروز جهشهای نامطلوب از جمله این چالشها هستند. علاوه بر این، پذیرش اجتماعی محصولات پرتودهیشده نیازمند آگاهیبخشی عمومی گسترده است. با این حال، تجربه جهانی نشان داده است که مزایای این فناوری بر محدودیتهای آن غلبه دارد و پیشرفتهای نوین در ترکیب این فناوری با ژنومیکس، بیوانفورماتیک و هوش مصنوعی، آیندهای روشن برای کشاورزی هستهای ترسیم میکند. هند، چین و ژاپن نمونههای موفقی از کاربرد این فناوری در افزایش تولید برنج، گندم و جو هستند.
در نتیجه، فناوری هستهای میتواند نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی جهانی ایفا کند و به تحقق اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد کمک نماید. برای توسعه کشاورزی هستهای، کشورها باید در زیرساختها سرمایهگذاری کنند، نیروی انسانی متخصص را آموزش دهند، قوانین حمایتی وضع کنند و همکاریهای بینالمللی را گسترش دهند. در نهایت، فناوری هستهای با افزایش عملکرد و کاهش ضایعات، میتواند به عنوان یکی از ستونهای اصلی امنیت غذایی و توسعه پایدار در قرن حاضر به شمار رود. بهبود کیفیت محصولات، افزایش ماندگاری آنها و مقاومت ارقام پرتودهیشده در برابر تنشهای محیطی، همگی نشان از نقش حیاتی این فناوری در راستای تولید پایدار و مطمئنتر محصولات کشاورزی دارند. وبسایت ساختمانی در این گزارش به اهمیت امنیت غذایی و نقش فناوری هستهای در تامین آن تاکید داشته است.
منبع: خبرگزاری تسنیم
