به گزارش صنعت ساختمان به نقل از خبرگزاری تسنیم، چهاردهمین دوره نمایشگاه بینالمللی فرصتهای سرمایهگذاری در معدن و صنایع معدنی ایران (ماینکس 2025) در مهرماه سال جاری در تهران برگزار شد. این رویداد در حالی برگزار میشود که طی دوازده ماه گذشته، حداقل دو رویداد مهم دیگر در حوزه معدن، شامل نمایشگاه ایران کانمین و نمایشگاههای تخصصی منطقهای، نیز در کشور برگزار شدهاند. این آمار نشان میدهد که ایران سالانه میزبان دو تا سه نمایشگاه بزرگ معدنی است، که در نگاه اول، حاکی از توجه مسئولان و بخش خصوصی به این بخش اقتصادی است.
با این وجود، این سوال مطرح میشود که آیا این تعداد نمایشگاه به حل مسائل و چالشهای واقعی بخش معدن ایران کمک میکند؟
بررسی ظرفیتهای جهانی و نمایشگاهها نشان میدهد که اگر مزیتهای ناشی از ارزش ذاتی مواد معدنی در نظر گرفته نشود، بسیاری از معادن ایران، به ویژه در زمینه فرآوری، از نظر قیمت تمامشده توانایی رقابت در بازارهای بینالمللی را نخواهند داشت. حضور در نمایشگاهها و کنفرانسهای معدنی به عنوان یک راهکار برای جبران این ناتوانی شناخته میشود. این رویدادها فرصتی برای فعالان این حوزه از سراسر جهان فراهم میکنند تا گرد هم آیند، آخرین فناوریها و ماشینآلات را ارائه دهند و زمینه را برای قراردادهای سرمایهگذاری، تأمین مالی و انتقال فناوری فراهم کنند.
با این حال، انتقاداتی وجود دارد مبنی بر اینکه این ابزار به شکل صحیح در ایران مورد استفاده قرار نگرفته است. به جای تمرکز بر کیفیت و اعتبار نمایشگاهها، هر سال چندین رویداد با فواصل زمانی کوتاه برگزار میشوند که اغلب فاقد حضور برندهای معتبر بینالمللی هستند.
وعدههای مطرحشده در نمایشگاهها اغلب روی کاغذ باقی میمانند و مشکلات در عمل همچنان وجود دارند. نمایشگاههای معدنی معمولاً با اهدافی نظیر جذب سرمایهگذاری خارجی، انتقال فناوریهای نوین و تقویت تولید داخلی برگزار میشوند. در ماینکس 2025 نیز مسئولان بر «ضرورت نگاه جدید به معدن» و «جذب سرمایهگذاریهای کلان» تأکید کردند.
با این وجود، فعالان حوزه معدن معتقدند که بسیاری از تفاهمنامهها و قراردادهایی که در این نمایشگاهها امضا میشوند، در عمل به مرحله اجرا نمیرسند. تحریمهای بینالمللی، بیثباتی در مقررات، کمبود زیرساختهای حملونقل و انرژی و مشکلات مالی از جمله عواملی هستند که باعث میشوند بخش قابل توجهی از توافقها تنها در حد حرف باقی بمانند.
بر اساس دیدگاه فعالان، هزینههای حضور در این نمایشگاهها بالاست، در حالی که دستاوردهای حاصل از آن اندک است. یکی از فعالان معدنی در گفتوگو با صنعت ساختمان اظهار داشت که به دلیل هزینه بالای حضور در نمایشگاه و عدم بازدهی قابل توجه، در ماینکس امسال شرکت نکرده است. وی همچنین افزود که نمایشگاهها تخصصی و منسجم نیستند و بیشتر جنبه نمایشی دارند تا اینکه فرصتی واقعی برای بخش معدن باشند.
منتقدان بر این باورند که تعدد نمایشگاهها باعث ایجاد سردرگمی و کاهش اعتبار این رویدادها شده است. در حالی که در کشورهای پیشرو در زمینه معدن، نمایشگاههای بزرگ هر دو سال یک بار و با حضور شرکتهای معتبر بینالمللی برگزار میشوند، در ایران تنها در نیمه اول سال جاری حداقل هشت نمایشگاه معدنی و استانی برگزار شده است.
سعید صمدی، دبیر انجمن زغالسنگ ایران، در این رابطه هشدار داد که برگزاری نمایشگاهها در فواصل زمانی کوتاه، اثربخشی آنها را از بین میبرد. وی معتقد است که این نمایشگاهها به یک تجارت برای برگزارکنندگان تبدیل شدهاند، در حالی که برای معدنکاران هزینه مالی بالایی دارند و خروجی ملموسی نیز مشاهده نمیشود.
کارشناسان بر این باورند که حضور شرکتهای معتبر جهانی برای موفقیت یک نمایشگاه معدنی ضروری است. با این حال، بسیاری از نمایشگاههای ایران فاقد چنین حضور مؤثری هستند. به گفته فعالان معدنی، هزینه حضور در یک نمایشگاه کانماین حدود یک میلیارد و چند صد میلیون تومان است. تداوم این روند باعث از بین رفتن اثربخشی نمایشگاهها میشود. نمایشگاه باید رویدادی حرفهای و هدفمند باشد، نه محفلی که هر سال چندین بار برگزار شود و تأثیر قابل توجهی بر بخش معدن نگذارد.
صمدی تأکید میکند که این نمایشگاهها اساساً به یک تجارت تبدیل شدهاند و عدهای از طریق برگزاری این رویدادها کسب درآمد میکنند، در حالی که برگزاری این تعداد نمایشگاه معدنی هیچ توجیهی ندارد.
منتقدان معتقدند که ریشه ناکارآمدی نمایشگاههای معدنی ایران، کمیتگرایی و عدم انسجام است. در حالی که در کشورهای پیشرو، نمایشگاهها به صورت دوسالانه و با برنامهریزی بلندمدت برگزار میشوند، در ایران رویدادها در فواصل زمانی کوتاه و بدون تقویم مشخص برگزار میشوند.
پیامدهای این وضعیت عبارتند از:
* سردرگمی و تردید سرمایهگذاران خارجی
* کاهش اعتبار بینالمللی نمایشگاهها
* هدررفت هزینههای میلیاردی
* بیاعتمادی فعالان داخلی نسبت به تأثیرگذاری نمایشگاهها
کارشناسان توصیه میکنند که تمرکز بر کیفیت، انسجام و حضور برندهای معتبر جهانی، به جای افزایش کمّی، میتواند جایگاه ایران را در نقشه نمایشگاههای معدنی جهان ارتقا دهد و نمایشگاهها را از یک ویترین پرهزینه به موتور محرک توسعه معدن کشور تبدیل کند.
منبع: خبرگزاری تسنیم
