به گزارش صنعت ساختمان به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، فعالسازی مجدد تحریمهای بینالمللی علیه ایران موسوم به «اسنپ بک» یا «مکانیسم ماشه»، از جمله موضوعات مهم و مورد توجه در حوزه اقتصادی کشور بوده است. بر اساس گزارشهای منتشر شده، این مکانیسم از بامداد ششم مهرماه اجرایی شده و تمامی تحریمهای بینالمللی که پیشتر علیه ایران تعلیق شده بودند، مجدداً به حالت اجرا درآمدهاند.
مکانیسم ماشه، همانطور که از نام آن پیداست، به گونهای طراحی شده که با تصمیمگیری در شورای امنیت سازمان ملل متحد، تحریمها به سرعت و به طور خودکار بازگردند. این مکانیسم که در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت (پیوست برجام) پیشبینی شده، نیازی به رأی مثبت تمامی اعضا برای بازگشت تحریمها ندارد، بلکه صرفاً با ادعای «عدم پایبندی اساسی» ایران از سوی یکی از اعضای دائم شورای امنیت، فعال میشود. این ادعا، آغازگر فرآیندی است که میتواند منجر به بازگشت تحریمهای بینالمللی گردد.
در همین راستا، در ۲۸ اوت ۲۰۲۵، کشورهای فرانسه، آلمان و بریتانیا تصمیم گرفتند که «مکانیسم ماشه» را فعال کنند تا بدین ترتیب، تحریمها علیه ایران طی سی روز، دوباره فعال و برقرار شوند.
با این حال، بررسیها نشان میدهد که مکانیسم ماشه تحریم جدیدی را علیه ایران اعمال نمیکند، بلکه بیشتر تکرار تحریمهای موجود است. به عبارت دیگر، این مکانیسم به اعمال مجدد تحریمهایی میپردازد که پیش از این نیز بر اقتصاد ایران سایه افکنده بودند.
به گفته فرزانه صادقمال، وزیر راه و شهرسازی، با وجود تلاشهای دیپلماتیک ایران در سازمان ملل برای اثبات حقانیت و رفع تحریمها، کشورهای غربی بار دیگر بر تحریمها علیه ایران صحه گذاشتند. وی تاکید کرد که این مساله پدیده جدیدی برای اقتصاد ایران نیست و تحریمهای موجود صرفاً تکرار شدهاند. وی در ادامه افزود: سالهاست که ایران با این تحریمها دست و پنجه نرم میکند و آثار آن بر معیشت مردم قابل کتمان نیست. وزیر راه و شهرسازی همچنین به این نکته اشاره کرد که تصمیمات اتخاذ شده علیه ایران فاقد هرگونه دلیل و برهان منطقی بوده و تلاشی برای چشمپوشی از واقعیتها است.
سعید رسولی، مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران، نیز در خصوص تأثیرات مکانیسم ماشه بر فعالیتهای بندری کشور اظهار داشت که بنادر ایران سالهاست تحت تحریمهای ظالمانه قرار دارند و حتی در زمینه تأمین دارو نیز با محدودیتهای جدی مواجه بودهاند. با این وجود، وی تأکید کرد که خانواده بزرگ بنادر و دریانوردی کشور مصمم به انجام وظایف خود به بهترین نحو است. رسولی همچنین از فعالیت جاری بنادر و تداوم تخلیه و بارگیری انواع محمولهها، از جمله کالاهای اساسی، محمولههای نفتی و کالاهای کانتینری خبر داد. وی افزود که توسعه ظرفیت بنادر و جذب سرمایهگذاری نیز با قوت ادامه دارد و در سالی که به نام «تولید، پشتیبانیها و مانعزداییها» نامگذاری شده، اقدامات گستردهای در این زمینه صورت گرفته است. مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران همچنین از حضور هیئتهای خارجی در بنادر ایران برای بررسی فرصتهای سرمایهگذاری خبر داد و به مذاکرات در حال انجام با کشور آذربایجان برای توسعه همکاریهای لجستیکی در کریدور شمال ـ جنوب اشاره کرد.
مسعود پلمه، دبیر انجمن کشتیرانی ایران، در گفتوگو با صنعت ساختمان، با اشاره به آثار و هزینههای تحریمها به عنوان یک ابزار سیاسی، تصریح کرد که نمیتوان تأثیرات آنها را نادیده گرفت. وی تحریمها را به عنوان موانعی در مسیر تجارت و تبادل کالا توصیف کرد که تأثیرات آنها در رفتارها و تصمیمات اقتصادی مشهود است. با این حال، پلمه بر این نکته تأکید کرد که کشورها میتوانند با آمادگی و استفاده از ابزارهای لازم، به مقابله با تحریمها بپردازند. وی ایجاد یک اکوسیستم اقتصادی هوشمند را به عنوان راهکاری برای بهبود مدیریت ریسک و افزایش تابآوری اقتصادی پیشنهاد داد. دبیر انجمن کشتیرانی ایران همچنین به پیامدهای ورود اسنپ بک به حوزه لجستیک و چالشهای پیش روی ناوگان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، از جمله مشکلات مربوط به تأمین سوخت و عدم پذیرش در بنادر، اشاره کرد.
در حوزه هوانوردی، مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی، با بیان اینکه صنعت هواپیمایی ایران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی توانسته بر تحریمها غلبه کند، ابراز امیدواری کرد که این روند همچنان ادامه یابد. وی با اشاره به دوران سخت تحریمها پیش از برجام و تداوم تحریمها حتی در زمان اجرای برجام، از توانایی شرکتهای هواپیمایی برای ادامه و توسعه فعالیتهای خود با تدبیر مدیران و نیروهای متخصص صنعت خبر داد. اسعدی سامانی با تأکید بر این که شرایط ممکن است سختتر شود و هزینههای شرکتها افزایش یابد، خواستار سیاستگذاریهای ارزی مناسب برای جلوگیری از تحمیل فشار مضاعف به صنعت هوانوردی شد.
شهباز حسنپور، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، نیز در گفتوگو با صنعت ساختمان، با تأکید بر اینکه اجرای اسنپ بک چیز تازهای نیست، آن را در راستای زیادهخواهی کشورهای سلطهگر دانست. وی با بیان اینکه ملت ایران ثابت کرده که کشوری بزرگ و تأثیرگذار است، تصریح کرد که مقاومت بخشی از زندگی مجلس بزرگ ایران است. حسنپور با اشاره به عدم همراهی و پشتیبانی بسیاری از کشورها از تحریمها، به روابط رو به گسترش ایران با کشورهای همسایه و مسلمان و نقش آنها به عنوان خریداران کالا و محصولات ایرانی اشاره کرد.
در نهایت، بر اساس گزارشهای موجود، اسنپ بک تحریم جدیدی به ایران تحمیل نمیکند و شرایط کنونی بیشتر یک بار روانی است که باعث نوسانات اقتصادی، به ویژه در بازار ارز و طلا شده است. این در حالی است که اقتصاددانان و کارشناسان بر لزوم اتخاذ تدابیر مناسب برای مقابله با این بار روانی و تقویت تابآوری اقتصادی کشور تأکید دارند.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
