اطفای حریق دیتاسنتر | دلایل آتش‌سوزی و راهکارهای پیشگیری

دلایل اصلی آتش‌سوزی در دیتاسنترها

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در بحث ایمنی مراکز داده باید به آن توجه کرد، دلایل بروز آتش‌سوزی است.

• رعایت نکردن مقررات ایمنی هنگام بهرهبرداری
• بی‌توجهی به سرویس و نگهداری دوره‌ای تجهیزات الکتریکی
• عوامل خارجی همچون خرابکاری یا اقدامات تروریستی

«در زمان بهره‌برداری کارکنان بخش سرور باید به صورت دوره ای در خصوص اقدامات واکنش اضطراری برای کل زیرساخت آموزش ببینند.»

از دلایل دیگر می‌توان به نبود مستندات فنی برای تجهیزات، نبود کنترل کیفیت بر عملکرد پیمانکاران و نبود برنامه‌های جایگزین در مواقع خرابی اشاره کرد. اتصالات الکتریکی معیوب، کابل‌های فرسوده و مدارهای پر از اضافه بار، شایع‌ترین عوامل حریق هستند. گرمای بیش از حد تجهیزات در صورت خرابی سیستم خنک‌کننده یا تهویه ضعیف نیز می‌تواند آتش را شعله‌ور کند. استفاده از تجهیزات غیراستاندارد، خطاهای انسانی مانند نصب نادرست سرورها یا بی‌توجهی به سرویس‌های دوره‌ای، و همچنین باتری‌های UPS فرسوده، از دیگر دلایل آتش‌سوزی محسوب می‌شوند. همچنین نباید از عوامل محیطی همچون نوسانات برق، رعد و برق یا نشتی آب نیز غافل شد، چرا که این موارد هم در بسیاری از حوادث نقش داشته‌اند.

نمونه‌های واقعی از آتش‌سوزی دیتاسنتر

 برای درک اهمیت موضوع کافی است به چند نمونه واقعی اشاره کنیم. در ایران در صبح جمعه سیزدهم اسفند ۱۴۰۰، در یکی از سرورروم‌های شرکت دیتاسنتر زیرساخت، به دلیل اتصال برقی حادثه‌ای رخ داد که منجر به قطعی اینترنت و اختلال در عملکرد برخی مراکز داده و اپراتورها مانند شاتل، همراه اول، مبین‌نت و زیتل شد و یا در روز جمعه چهارم مارس ۲۰۲۲، در یکی از ساختمان‌های مرتبط با مرکز داده شرکت Telecom Infrastructure Company (TIC) در تهران، آتش‌سوزی رخ داد که باعث اختلال گسترده در اینترنت در تهران و سایر شهرها شد. در می ۲۰۲۳ مرکز داده Digital Realty در لس‌آنجلس دچار آتش‌سوزی شد. در اکتبر ۲۰۲۲ انفجار باتری‌های لیتیومی در دیتاسنتر SK C&C کره جنوبی، موجب اختلال گسترده در پیام‌رسان KakaoTalk گردید. همچنین در مارس ۲۰۲۱ مرکز داده OVH فرانسه دچار آتش‌سوزی شد و هزاران سرور نابود شدند. این حوادث نشان می‌دهد که حتی بزرگ‌ترین برندها هم در برابر خطر آتش‌سوزی مصون نیستند.

سناریوهای اطفا در دیتاسنتر

آتش‌سوزی در دیتاسنترها معمولاً در چند مرحله رخ می‌دهد. ابتدا دود خفیفی ناشی از سوختن سیم‌ها یا تراشه‌ها ایجاد می‌شود که اگر سیستم‌های تشخیص زودهنگام فعال باشند، می‌توانند حادثه را در همان مرحله مهار کنند. در مرحله بعدی، دود بیشتری در رک‌ها پخش می‌شود و حسگرهای نصب‌شده هشدار می‌دهند. اگر همچنان اقدامی نشود، دود سنگین کل ساختمان را فرا می‌گیرد و سیستم‌های اطفای حریق خودکار فعال می‌شوند.

برای حفاظت دیتاسنترها از حریق، مجموعه‌ای از سیستم‌های پیشرفته مورد استفاده قرار می‌گیرند. سیستم‌های تشخیص زودهنگام مانند VESDA با حساسیت قابل تنظیم، قادر به شناسایی ذرات دود پیش از شکل‌گیری شعله هستند. سیستم‌های اعلام حریق به دو دسته آدرس‌پذیر و غیرآدرس‌پذیر تقسیم می‌شوند که هرکدام کاربرد خاص خود را دارند.

وقتی آتش شکل می‌گیرد، سیستم‌های اطفای حریق وارد عمل می‌شوند. سیستم‌های گازی به دلیل بی‌اثر بودن روی تجهیزات، بهترین گزینه برای دیتاسنتر هستند. سیستم‌های پودری بیشتر در صنایع دیگر کاربرد دارند. سیستم‌های آئروسل با انتشار ذرات معلق، شعله را خفه می‌کنند. در نهایت سیستم‌های مه پرفشار آب یا HI-FOG، با پاشش ذرات بسیار ریز آب، بدون آسیب به سرورها و تجهیزات، آتش را خاموش می‌سازند.

نقش آموزش کارکنان در پیشگیری از حریق

آموزش کارکنان در پیشگیری از حریق نقشی حیاتی دارد، زیرا بخش زیادی از آتش‌سوزی‌ها ناشی از خطای انسانی یا استفاده نادرست از تجهیزات است. وقتی کارکنان با اصول ایمنی، استانداردهای کار با تجهیزات برقی و روش‌های صحیح استفاده از وسایل اطفای حریق آشنا باشند، احتمال بروز حادثه به حداقل می‌رسد. علاوه بر این، آموزش منظم و برگزاری مانورهای عملی باعث می‌شود در شرایط اضطراری واکنش سریع و مؤثر داشته باشند و بتوانند حریق را پیش از گسترش مهار کنند. چنین آموزش‌هایی نه تنها سرعت عمل و آمادگی افراد را بالا می‌برد، بلکه فرهنگ ایمنی را در محیط کار نهادینه می‌کند و در نهایت با کاهش ریسک، از خسارت‌های مالی سنگین و اختلال در سرویس‌دهی مراکز داده جلوگیری میکند.

آسافایر؛ متخصص سیستم‌های اطفای حریق دیتاسنتر

شرکت آراد ساختمان آبان با نام تجاری آسافایر (ASAFire) از سال ۱۳۹۲ فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینه مشاوره، طراحی و مجری سیستم‌های اعلام و اطفای حریق آغاز نمود. ما از همان ابتدا با این باور قدم در مسیر گذاشتیم که ایمنی، اساسی‌ترین رکن هر ساختمان و مجموعه صنعتی است که بدون وجود یک سیستم استاندارد نمی‌توان امنیت جانی و مالی افراد را تضمین کرد. 

مجموعه ما علاوه بر تجربه گسترده در پروژه‌های عمومی، به صورت تخصصی در حوزه طراحی، مشاوره و اجرای سیستم‌های اعلام و اطفای حریق تخصصی برای مراکز حساس و حیاتی فعالیت دارد؛ مراکزی که کوچک‌ترین خطا در آن‌ها می‌تواند خساراتی جبران‌ناپذیر به همراه داشته باشد. این تخصص حاصل سال‌ها تجربه، دانش فنی و آشنایی کامل تیم مهندسی ما با استانداردهای ویژه این محیط ها میباشد. در دیتاسنترها و مراکز پردازش اطلاعات، هر ثانیه قطعی یا حادثه می‌تواند خسارات اقتصادی و اعتباری عظیمی به سازمان وارد کند. ما با استفاده از سیستم‌های پیشرفته اعلام حریق آدرس‌پذیر و اطفای حریق گازی (مانند FM200 ) که بدون آسیب به تجهیزات الکترونیکی عمل می‌کنند، ایمنی کامل این مراکز را تضمین می‌کنیم. به عوان مثال: در مراکز نظامی و امنیتی، حساسیت بالای اطلاعات و تجهیزات ایجاب می‌کند که سیستم‌های حفاظت در بالاترین سطح اجرا شوند؛ ما در این زمینه راهکارهایی ارائه می‌دهیم که هم مطابق با الزامات امنیتی و هم مبتنی بر جدیدترین استانداردهای بین‌المللی هستند.

در پالایشگاه‌ها و صنایع نفت و گاز، شرایط به‌مراتب پیچیده‌تر است؛ چرا که وجود مواد قابل اشتعال و انفجاری، طراحی و اجرای سیستم‌های اطفا را به یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های پروژه تبدیل می‌کند. تیم آسا فایر با شناخت کامل از استانداردهای NFPA سیستم‌های اطفای فومی، پودری و گازی مناسب این صنایع را طراحی و پیاده‌سازی می‌کند. همچنین در بانک‌ها و مراکز مالی، حفاظت از اسناد، دارایی‌ها و تجهیزات الکترونیکی حساس یک ضرورت است. ما با ترکیب سیستم‌های اعلام سریع و دقیق به همراه اطفای هوشمند، ایمنی این مراکز را به بالاترین سطح می‌رسانیم. تجربه ما نشان داده که هر مرکز، بسته به ماهیت فعالیت خود، به یک راهکار اختصاصی و متفاوت نیاز دارد و همین رویکرد سفارشی‌سازی است که ما را از دیگر پیمانکاران متمایز می‌سازد. در تمام این پروژه‌ها، هدف اصلی ما ایجاد محیطی ایمن، پایدار و مطابق با بالاترین استانداردهای جهانی برای کارفرمایان است تا بدون نگرانی از وقوع حوادث، با اطمینان خاطر به فعالیت‌های اصلی خود بپردازند.

شرکت آراد ساختمان آبان به عنوان نماینده معتبر مجموعه‌ای از برندهای بین‌المللی در ایران و خاورمیانه فعالیت می‌کند و توانسته است با تکیه بر این همکاری‌ها، طیف گسترده‌ای از تجهیزات تخصصی و پیشرفته حوزه اعلام و اطفای حریق را در اختیار کارفرمایان قرار دهد. برندهای معتبر جهانی همچون اینیم (INIM)، سولو (SOLO)، کنتک (KENTEC)، پرولاین (PROLINE)، هوچیکی (HOCHIKI)، آپولو (APOLLO)، سیگنالاین (SIGNALINE)، فایربیم (FIREBEAM)، ترموکیبل (THERMOCABLE)، پروتکتوایر (PROTECTOWIRE)، فایرری (FIRERAY)، آسنویر (ASENWARE)، زتا (ZETA)، تاندا (TANDA)، زیمنس (SIEMENS) و وزدا (VESDA) بخشی از شرکای تجاری ما هستند که محصولات آن‌ها در پروژه‌های تخصصی ما مورد استفاده قرار می‌گیرند. این برندها به دلیل کیفیت، دوام و تطابق کامل با استانداردهای بین‌المللی، انتخاب اول بسیاری از صنایع حساس در دنیا محسوب می‌شوند. تجهیزات ویژه‌ای که از طریق این همکاری‌ها عرضه می‌شوند شامل دتکتورهای کابلی، بیم دتکتورها، دتکتورهای شعله، دتکتورهای ضد انفجار، دتکتورهای موضعی، دتکتورهای میله‌ای و دتکتورهای مکنده است که هر کدام نقش حیاتی در شناسایی سریع و دقیق حریق در شرایط محیطی خاص و پرریسک دارند. 

اگر شما هم برای پروژه‌های خود در زمینه مشاوره، طراحی، اجرا یا تأمین تجهیزات سیستم‌های اعلام و اطفای حریق نیاز به راهنمایی تخصصی دارید، کارشناسان ما در آسا فایر (آراد ساختمان آبان) آماده‌اند تا بهترین راهکارها را متناسب با شرایط و نیازهای شما ارائه دهند. کافی است از طریق راه‌های ارتباطی درج‌شده در وب‌سایت با ما تماس بگیرید تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن، مشاوران ما پاسخ‌گوی شما باشند.