به گزارش وبسایت صنعت ساختمان به نقل از خبرگزاری تسنیم، عباس قربانعلیبیک، کارشناس ارشد حملونقل ریلی، ضمن اشاره به چالشهای این حوزه، از محقق نشدن اهداف قانون مدیریت سوخت انتقاد کرد. او گفت طبق این قانون، سهم راهآهن در حمل بار تا سال ۱۳۹۰ باید به ۳۰ درصد و در حمل مسافر به ۱۸ درصد میرسید، در حالی که این ارقام در سال ۱۳۸۶ به ترتیب ۷ و ۴ درصد بود.
این کارشناس با اشاره به اینکه هدفگذاری قانون درست اما زمانبندی آن نامناسب بود، افزود: «پس از گذشت چند برنامه پنجساله، در برنامه هفتم توسعه نیز همچنان هدفگذاری برنامه چهارم، یعنی رسیدن به سهم ۳۰ درصدی در حمل بار، تکرار شده است.»
به گفته وی، سهم کنونی حمل بار ریلی کمتر از ۸ درصد است و رشد آن در این سالها تنها ۱۵ درصد بوده که یکبیستم میزان پیشبینیشده است. همچنین، سهم حملونقل مسافری ریلی از ۴ درصد به کمتر از ۲ درصد کاهش یافته، در حالی که تقاضای زیادی برای سفرهای ریلی وجود دارد اما توان پاسخگویی به آن نیست.
قربانعلیبیک مهمترین مسئله را اداره غیراقتصادی راهآهن و وابستگی شدید آن به کمکهای دولتی دانست. او تأکید کرد که این بخش در صورت مدیریت صحیح میتواند سودآور باشد، همانطور که در کشورهایی مانند آمریکا، راهآهن خصوصی نقش مهمی در اقتصاد و کاهش حوادث جادهای دارد.
وی با انتقاد از شیوه خصوصیسازی در ایران گفت: «در کشورهای موفق مانند آمریکا، کانادا و ژاپن، خصوصیسازی بر اساس الگوی ادغام عمودی انجام شده است؛ یعنی زیرساخت، ناوگان و بهرهبرداری در اختیار یک شرکت واحد قرار دارد. اما در ایران، دولتی بودن زیرساخت و خصوصی بودن ناوگان، مدلی نادرست است که به کاهش بهرهوری منجر شده است.»
این کارشناس افزود که پس از خصوصیسازی، با وجود دو برابر شدن ناوگان باری، تعداد واگنهای مسافری به دلیل سودآور نبودن خرید واگن نو برای بخش خصوصی، کاهش یافته و بیشتر واگنهای دست دوم اروپایی وارد شدهاند.
او شرط اصلی اقتصادی شدن راهآهن را ارتقای بهرهوری دانست و به آمار پایین این حوزه اشاره کرد.
بهرهوری لکوموتیو در ایران نصف میانگین جهانی است
قربانعلیبیک توضیح داد که بهرهوری لکوموتیو در ایران با حدود ۱۰۰ هزار تنکیلومتر در سال، تقریباً نصف میانگین جهانی یعنی ۲۰۰ هزار تنکیلومتر است. این رقم در کشورهای پیشرو مانند استرالیا به ۱.۲ میلیون تنکیلومتر در سال میرسد. این یعنی برای رسیدن به عملکرد مشابه، ما باید ۱۲ برابر بیشتر واگن خریداری کنیم.
به گفته این کارشناس، بهرهوری پایین باعث شده قیمت تمامشده حمل مواد معدنی در ایران، با وجود ارزانتر بودن سوخت و نیروی انسانی، از کشورهایی مانند استرالیا بیشتر باشد. او تأکید کرد که وزارت راه و راهآهن باید افزایش بهرهوری و اقتصادی کردن فعالیتها را در اولویت قرار دهند، زیرا بدون آن، اهداف تعیینشده محقق نمیشود.
قربانعلیبیک در پایان هشدار داد که عقبماندگی بخش ریلی از متوسط جهانی شدیدتر از سایر صنایع کشور است. او گفت: «اگر بهرهوری در صنایع دیگر حدود ۷۰ درصد متوسط جهانی است، این رقم در راهآهن به کمتر از ۵۰ درصد میرسد و این یک هشدار جدی است.»
منبع: خبرگزاری تسنیم
